Ga er maar aan staan. En er dwars doorheen.
Enkele gedachten over morele veerkracht.
Veel van de moreel beraden die ik in het ziekenhuis begeleid, concentreren zich rond de palliatieve zorg. Soms komen wij samen rond één patiënt, één situatie, één kwetsbaar leven. En dan blijkt dat de vraag zelden is: ‘Wat kunnen we nog doen?', maar meestal gaat om: ‘Waarom gaan we voor deze ene patiënt zo ver in onze zorgverlening? Waarom kiezen we ervoor om tegen de stroom in te denken, soms zelfs tegen collega’s in, terwijl de uitkomst van ons handelen vaak onzeker is en de emoties soms zwaar wegen?’
In die processen wordt zichtbaar wat morele veerkracht is: het vermogen om te werken in een context waar de druk soms heel voelbaar is en toch te blijven staan. In het erkennen dat je niets liever wilt dan de hoop levend houden: hoop op genezing, hoop op enkele goede dagen, hoop op een draaglijk einde en soms moet constateren dat je de boodschapper van vervlogen hoop bent. Op die momenten raakt ons handelen niet alleen het lijden van de ander.
Emotioneel blijven er rafelrandjes
Het raakt ook onze eigen rol. Onze verantwoordelijkheid. Onze begrensdheid. We voelen de last van beslissingen die verder reiken dan het gewone medische handelen, omdat ze emotioneel en moreel zwaarder wegen. Rationeel kun je veel rechtzetten. Je kunt veel verantwoorden. Maar emotioneel blijven er rafelrandjes. En misschien hoort dat ook zo. Want we doen dit niet alleen vanuit protocol of principe, we werken vanuit compassie. Vanuit medemenselijkheid. Vanuit het verlangen de ander een goed levenseinde te gunnen. En ook vanuit rouwvoorzorg voor de naasten: zodat zij verder kunnen, zodat zij het vertrouwen in de zorg behouden, zodat er naast verlies ook iets van nabijheid, zorg en waardigheid kan blijven bestaan. Dat zijn wel grote woorden: vertrouwen, hoop, waardigheid. En misschien is het meest eerlijke wat ik daarover kan zeggen dit: het goede doen is iets anders dan het goed doen. Niet alles wat mogelijk is, is ook goed. Niet alles wat te doen is, is ook passend. En als iets weegt, dan weegt het zwaar. Dat is samen morele veerkracht oefenen en ervaren.
Ga er maar aan staan
Daarom neem ik uit dit werk vooral dit mee: Ga er maar aan staan. En er dwars doorheen. Met trouw en met aandacht. Niet zonder rafelranden, maar met de moed om ook die te laten bestaan. Vanuit deze ervaringen kan ik zeggen: als morele reflectie ergens toe dient, dan misschien hiertoe: dat wij niet alleen betere besluiten leren nemen, maar ook leren het gewicht erkennen van wat besluiten met mensen doen. En dat wij daarin mens blijven voor elkaar.
Ik wens en gun ieder de sensitiviteit en wijsheid om deze veerkracht steeds opnieuw te mogen zoeken en vinden!
Reactie plaatsen
Reacties