Reis in een onbekend land
Rouw is niet iets wat je oplost, maar een ervaring waar je je leven omheen verweeft.
Rouw en verlies kunnen diepe wonden achterlaten, en het vinden van troost is voor velen een belangrijke stap in het verwerken van deze ervaringen.
Hoe ik naar rouw kijk:
Rouw is een emotionele reis die iedereen op zijn eigen manier doormaakt.
Rouwen is het levensverhaal dat ruimte geeft voor verlieservaringen. Verlies van een geliefde, van gezondheid. Verlies van je toekomstdromen of van een verleden en de hoop op een goed einde. Verlies van werk en van zingeving. Wat rest is zinloosheid of gevoelens van hopeloosheid, dwars doorheen momenten van verbinding, van hoop en van verwondering.
In mijn jarenlange ervaring van het begeleiden van mensen met verlieservaringen, heb ik ontdekt dat we allemaal zoeken naar troost. Dat klinkt misschien als een beladen woord, maar het wil zeggen dat we de juiste aandacht, op de juiste tijd en manier, van de juiste mensen nodig hebben. En daar gaat het vaak wringen: want wat 'juist' is, ontdek je vaak pas door schade en schande. Door nog meer pijnlijke ervaringen en door stiltes die vallen als er iets gezegd mag worden.
'Ik weet niet wat ik moet zeggen' is dan vaak het enige wat we horen als we ons verdriet durven delen. Daar wil ik iets tegenin brengen: we hebben juist heel veel te zeggen, moeten alleen de moeite nemen om de juiste woorden te vinden. Woorden die troosten.
Op Vindplaats Zingeving wil ik ruimte bieden voor het ontdekken van verschillende troostbronnen die je kunnen ondersteunen in moeilijke tijden. Of het nu gaat om gesprekken met dierbaren, het vinden van kracht in rituelen, inspiratie uit boeken of rust in de natuur, er zijn vele manieren om met verdriet om te gaan en betekenis te vinden in verlies.
Praktijksituaties
In welke situaties kun je te maken krijgen met rouw en verlieservaringen?
-Bij chronische ziekte
-Bij zwangerschap
-Mantelzorg
-Collega's en teams
-Morele stress
Waar lopen professionals tegenaan in rouwbegeleiding?
-Je zoekt woorden voor een gesprek
-Je wilt voorbij de standaardvragen of -valkuilen
-Je merkt dat verlieservaringen door blijven werken in je team
Misschien helpt dit:
Troostwoorden kaartjes
Werkvormen
De Verlieskunstdialoog
Gebruik de verlieskunst dialoog wanneer je iemand begeleidt met een rouw- of verlieservaring en verder wil komen in het gesprek.
De Dialoog is een begeleide innerlijke dialoog over verlies, verlangen en zingeving. In mijn werk zie ik steeds opnieuw: met moeilijke mensen mag je over moeilijke dingen praten. Dat hoeft een gesprek niet zwaar te maken, maar wel eerlijk. De Verlieskunst-dialoog nodigt uit om stil te staan bij de grote vragen die vaak onder de oppervlakte meereizen: wie ben je, wat ben je kwijtgeraakt, wat draag je met je mee, soms zonder dat iemand het ziet. Deze dialoog is geïnspireerd op het boek Verlieskunst van Carlo Leget en Mai-Britt Guldin.
Je kunt de vragen lezen, erover schrijven of ze hardop beantwoorden. Je mag pauzeren, overslaan of later terugkomen. Verlies laat zich niet afdwingen. De kracht zit niet in het doorlopen van alle vragen, maar in het uithouden van wat nog geen antwoord heeft.
De dialoog verkent verschillende dimensies van leven met verlies – lichamelijk, emotioneel, cognitief, sociaal en spiritueel – en nodigt uit om ook stil te staan bij verlangen, troost en wat je gaande houdt. Niet om lijden te verklaren of te verzachten, maar om nabij te zijn bij wat er is. Neem de tijd. En wees mild voor jezelf.
Het Verliescanvas
Een creatieve ruimte voor rouw, verwerking en groei
Verlies raakt ons niet alleen in woorden. Soms schieten woorden zelfs tekort. Het Verliescanvas is een beeldende en creatieve werkvorm die ruimte biedt aan wat moeilijk te zeggen is. Het is een uitnodiging om verlies niet alleen te bespreken, maar ook zichtbaar te maken – met kleuren, vormen, symbolen, beelden of tekst. Rouw is geen rechte lijn. Het beweegt, verandert, verdiept en verzacht.
Het Verliescanvas sluit aan bij die dynamiek. Het is geen vaststaand eindproduct, maar een proces dat meegroeit met waar jij bent.
Op een groot vel papier, een canvas of in een dagboek ontstaat stap voor stap een persoonlijk landschap van gedachten, emoties, herinneringen, lichamelijke ervaringen en zingeving. Door actief te creëren ontstaat er afstand én nabijheid tegelijk: je kijkt naar je rouw, terwijl je er ook middenin staat. Je hoeft niet creatief te zijn. Het gaat niet om mooi, maar om waar. Het canvas is van jou. Het tempo is van jou. De betekenis is van jou. Het Verliescanvas is een waardevolle aanvulling op het gesprek. Woorden en beelden mogen naast elkaar bestaan.
Wil je ontdekken wat deze werkvorm voor jou kan betekenen?
Je bent welkom.
‘Er is niets moois aan om in de kou en duisternis van existentiële dakloosheid te verkeren. En toch is het de plek waar we sterren beginnen te onderscheiden en misschien zelfs een helder noorderlicht.’
[Uit het boek: Verlieskunst- Carlo Leget en Mai-Britt Guldin]
Troostwoordenboek
Veel mensen die ik als geestelijk verzorger begeleid, zeggen hetzelfde over hoe anderen hen proberen te troosten: “Ik weet niet wat ik moet zeggen.” Of: “Ik heb er geen woorden voor.” En dat begrijp ik. Want verdriet maakt vaak stil, terwijl de ander soms alleen maar wil hóren dat je er bent. Daarom maakte ik dit ππ³π°π°π΄π΅πΈπ°π°π³π₯π¦π―π£π°π¦π¬: 7πΉ70 π΅π³π°π°π΄π΅π³πͺπ«π¬π¦ πΈπ°π°π³π₯π¦π―. 7 hoofdstukken vol zachte zinnen voor wie zoekt naar taal bij verlies. Voor wie iemand wil troosten en niet weet hoe. Voor wie zelf geen woorden meer heeft. En voor wie, zoals ik, soms alleen woorden heeft om nabij te zijn.
Misschien vind jij er één zin in die vandaag precies goed voelt. En als je iemand kent die worstelt met gemis: deel het gerust.
Wil je meer leren over rouw en verliesbegeleiding?
Podcast Vindplaats zingeving
"Ik ben alleen, zegt de een. Nee, ik ben alleen, zegt de ander, jij hebt mij."
[Toon Tellegen]