Carl Jung zei het al: de donkerste delen van je psyche zijn “ninety percent gold”, maar alleen als je ze durft aan te kijken. En toch, als je lang genoeg in het donker blijft kijken, verlang je vanzelf weer naar licht.

Zo vergaat het mij ook met grote woorden als zingeving, compassie, hoop en ethiek.

Wanneer ik probeer uit te leggen wat ze betekenen, merk ik dat een omweg vaak meer laat zien dan een definitie.

En dan zeg ik in mijn lessen en trainingen:

'Probeer je eens voor te stellen dat ze er niet zijn. Dat ze ontbreken.

Hoe ziet dat eruit?'

Mijn nieuwste idee dat ineens een kleine gids werd, WONDERVRAGEN, vertrekt precies daaruit. Niet vanuit wat deze woorden “zijn”, maar vanuit wat zichtbaar wordt in hun afwezigheid, vanuit het contrast dat iets scherper maakt dan de definitie ooit kan.

Daarin volgen drie bewegingen elkaar op:

Contrast: zingeving wordt zichtbaar in zinverlies, compassie in on-opmerkzaamheid, hoop in de rand van wanhoop.

Socratisch kijken met een vleugje fenomenologie: niet: wat is het? maar: hoe verschijnt het in het alledaagse leven?

Zorgethiek, waar ik geleerd heb: betekenis ontstaat niet in isolatie, maar in relaties, in aandacht en betrokkenheid tussen mensen.

Samen vormen ze een oefening in kijken in plaats van verklaren.

Om zorgvuldiger te zien wat zich laat zien. En vervolgens misschien wel te concluderen, naar de woorden van de immer lichtheid zoekende Hans Andreus: 'Ik weet alleen het licht van wonder boven wonder. Ik weet alleen maar alles wat ik weten wil'.